Türkiye- Kahramanmaraş depreminde sahra hastaneleri ve işlevleri: Hatay Örneği

Türkiye- Kahramanmaraş depreminde sahra hastaneleri ve işlevleri: Hatay Örneği Deprem sonrası binaların yıkılması ile özellikle sağlık hizmetleri veren kurumların işlevini kaybetmesi problemleri daha da artırmaktadır. Hastanelerin tahliye edilmesinin ardından tam teşekküllü birimlerin kurularak sağlık hizmeti devam etmelidir. Bölgede bulunan diğer hastanelerdeki büyük yıkım nedeniyle Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Araştırma Hastanesi depremin ilk saatlerinden itibaren aktif olarak çalıştı. 6 Şubat 2023 deki 7,7 şiddetindeki ilk depremin ardından 20 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen 6,5 şiddetindeki deprem nedeniyle hastane tedbir amaçlı tahliye edildi. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı tarafından kara, hava ve deniz yolu ile hastaların tahliyesi sağlandı. Sağlık bakımının devam etmesi amacıyla 11 ili ilgilendiren deprem bölgesinde ilk planda 28 ülke tarafından 30 sahra hastanesi kurulurken bu sayı bir ay içerisinde 77 ye ulaştı (1,2). Bu sahra hastanelerinden biri de Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Hava ve Deniz kuvvetleri personelince Hatay Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinin bahçesine kuruldu. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi’ne devredilen 20 çadırdan oluşan sahra hastanesinde iki operasyon odası, 75'i servis, 25'i yoğun bakım olan 100 yatak mevcuttu(Resim1-4). Hastane bünyesinde çadırlar acil müdahale alanı ortopedi, travma, dahiliye, kardiyoloji, aile hekimliği, diğer hekim ve personeli olan bolümlere ayrıldı. Acil görüntüleme, ultrasonografi, laboratuar için ayrı alanlar oluşturuldu. Laboratuar cihazlarında ve elektrik sistemlerinde aksamaların olması tetkik sonuçlarına ulaşımı zorlaştırdı. Vardiya usulu çalışma, kalınacak yerlerin olumsuz şartlar içermesi de çalışmalarda ve hizmetlerde sıkıntılara neden oldu (Resim 5-8). Şehirdeki kalacak yer ve temiz suya erişim sıkıntıları nedeniyle personel vardiya usulü çalıştı. Merkez ve çevre ilçelerden günlük 400 civarı ayaktan hasta kabul edilmekteydi. Bu hastaların %50 si dahili hastalardan oluşurken, %25 travma, %15 çocuk ve %10 kadın doğum hastalarından oluşmaktaydı. Hastalara acil müdahale, primer bakı, alçı atel, sütürasyon ve gereken hastalara 3-4 saatlik takipler yapıldı. Sahra hastanesinde çalıştığımız 4 aylık dönemde acil serviste 45 adet entübasyon, 13 adet resusitasyon, 6 adet katater, 391 adet kesi sütürasyonu ve 320 adet atel işlemi yapıldı. Tomografi ve ileri tetkik gerektiren hastalar sevk edildi. Özveri ile çalışan akademik-idari birimler, hekim, hemşire, teknik ekip ile bölge halkına ve depremzede yakınlarına sağlık hizmeti sunumunda kalıcı binaların inşası sağlanana kadar hizmet vermeye devam etti. Dileğimiz bu acıların tekrar yaşanmamasıdır. Sahra hastaneleri alınacak tedbirlerle depremin ilk saatlerinde vakit kaybedilmeden kurulmalı, içerisinde; acil müdahale odaları, laboratuvar, görüntüleme ve ameliyathane üniteleri mutlak olmalı gerekli ekip ve ekipman acilen temin edilmelidir. Özellikle yatay mimari ile planlanan kalıcı hastaneler mevcut hastanelerin bünyesinde riskli olan afet bölgelerinde mutlaka inşa edilmelidir (3). *Resim1-4. ABD Sahra hastanesi dış-iç görünüm (Fotoğraflar xxx arşivinden alınmıştır) Resim 5-8. ABD Sahra hastanesi müdahale alanları (Fotoğraflar xxx arşivinden alınmıştır) Kaynaklar: 1.https://t24.com.tr/haber/abd-nin-hatay-da-kurdugu-sahra-hastanesi-saglik-bakanligina-devredildi,1096527 2.https://medimagazin.com.tr/guncel/abd-antakyada-sahra-hastanesi-kuruyor-104419 3.Eren V. İnterdisipliner Yaklaşimla Hatay’da Afet Deneyimi: 6 Şubat 2023 Depremini Tarihe Not Düşmek Editör: Prof. Dr. Aci Bir Tecrübe: Hatay Depremi Deneyimi Karakuş A. ,Polat M. Nobel Akademik Yayincilik Eğitim Danişmanlik Tic. Ltd. Şti, Ankara, Eylül 2023, 447-455.